Spirulina, yüksek miktarlarda proteinle birlikte (kuru ağırlığının %65’ine varan oranlarda), iyi miktarlarda esansiyel yağ asitleri (GLA gibi), polisakkarit, fikobiliproteinler, karotenoidler, vitamin (özellikle B12) ve çeşitli mineralleri içerdiğinden önemli bir gıda kaynağı oluşturmaktadır. Spirulina’daki C vitamini ve vitamin kompleksi, bağışıklık sisteminin enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olur.
Spirulina, antioksidan özellik gösterdiği bilinen fenolik asitler, tokoferol (E vitamini öncül maddesi) ve β-karoten içermektedir (Chopra and Bishnoi, 2008). Bu zengin nutrient kaynağı başlıca, yüksek oranda protein, demir, γ-linolenik yağ asidi, karotenoidler, vitamin B1 ve B2’yi içermektedir. Ayrıca belirli alerjilerin, anemi, kanser, hepatoksisite, viral ve kardiyovasküler hastalıklar, hiperglisemi, inflamator gibi rahatsızlıkların tedavisinde etkili olduğu in vivo ve in vitro olarak kanıtlanmıştır (Chopra and Bishnoi, 2008).
İzlanda yosunu, 1600’lü yıllardan beri Avrupa’da kullanımı olan bir liken türüdür ve halk tarafından öksürük, nefes darlığı bronşit, midede oniki bağırsak ülserleri, mide düşüklüğü, bağırsak ağrıları, karaciğer hastalıkları, idrar yoları iltihabı, iştah açmakta, guatr, kusmaya karşı, ishal, kronik kabız vs. yerlerde kullanıldığı bilinmektedir.
İzlanda yosununda bulunan bileşiklerin biyolojik aktivitesi birçok çalışma ile doğrulanmıştır. İzlanda yosununda yer alan aktif bileşiklerin immünomodülatör, antiinflamatuar, antibakteriyel, antiviral, antiproliferatif, sitotoksik ve antioksidatif özellikte olduğu gösterilmiştir. Yapılan çalışmalarda, klinik testlerde incelenen izlanda yosunu içeren ticari ürünler hastalar tarafından iyi tolere edildiği bildirilmiştir.
Üst solunum yollarında kuru öksürük nedeniyle tahriş olmuş dokuyu koruyan bir tabakanın oluşumuna yardımcı olur. Bu tabaka nemlendirmenin etkisi ile, boğaz ağrısının hafifletilmesine ve öksürük reseptörlerinin tahrişinin azalmasına yol açar, bu da kuru öksürüğün azalmasını sağlar.
İzlanda yosunu AB-Ropeian Farmakopesi V ve Polonya Farmakopesi VIII’DE bir monografisi vardır. Ayrıca Avrupa Komisyonu’nun onayı da vardır. Farmakopiye göre, İzlanda yosunu preparatları, ağız boşluğunun, farinks ve larinksin tahriş olmuş mukozasında kuru öksürüğün yanı sıra bronşit ile birlikte kullanılabilir. (E. Studzińska, W. Bylka, 2010)
Propolis içeriğinde çok sayıda bileşen bulunması nedeniyle oluşan bileşik etki, her bir bileşenin tek başına oluşturduğu etkilerin toplamından daha yüksek bulunmuştur. Çalışmalar, propoliste bulunan flavonoidlerin etkili anti-bakteriyel aktiviteye sahip olduğunu göstermiştir. “Doğal antibiyotik” olarak tanımlanan propolisin kuvvetli antioksidan, antiseptik, antibakteriyel, antiviral, antifungal, antikanser ve antiinflamatuvar etkisi nedeniyle çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanıldığı bilinmektedir (Yücel B., ve ark., 2014).
Günümüzde immün uyarıcı olarak popüler olan Ekinezya türleri, Kuzey Amerika Yerli Halkları tarafından boğaz enfeksiyonları, yaralar ve ağrı tedavisi olarak kullanılmış ve tarihsel olarak septik durumlar için eklektik tıpta kullanılmıştır (Shemluck 1982).
Ekinezya bağışıklık tepkisini artırır ve daha hızlı iyileşmeye yardımcı olur. Ayrıca ekinezya bitkisinde bakteri, mikrop, virüslere karşı oldukça etkili pek çok vitamin, mineral ve antioksidanlar olduğu bilinmektedir. (Jessica L. Parsons, Stewart I. Cameron, Cory S. Harris & Myron L. Smith, 2018)
Son birkaç yılda ilaç, tarım, kozmetik, gıda vb. alanlarında yapılan preklinik çalışmaları Okaliptüs cinsi üyelerinin kullanımına olan ilginin, istikrarlı bir şekilde arttığını göstermektedir. Okaliptüs cinsinin farmakolojik aktiviteleri üzerine yapılan araştırmalar, solunum bozuklukları, COVID-19, ağrı, ağız sağlığı, bulaşıcı hastalıklar, kanser vb. tedavisinde ve yönetiminde şaşırtıcı bir potansiyel gösterdiğini ortaya koydu (Nikhil Chandorkar , Srushti Tambe , Purnima Amin , Chandu Madankar, 2021)
Yine Imuno Moss içerisinde bulunan Zencefilin, kardio koruyucu aktivitesi, Antienflamatuar aktivite, Antimikrobiyal aktivite, Antioksidan özelliği, Antiproliferatif aktivite, Nöron koruyucu aktivite ve kanıtlanmış Hepatoprotektif aktiviteler gibi muazzam sayıda farmakolojik aktiviteye sahiptir (Bayar, 2020; Riaz ve ark., 2015).
Frenk üzümü içerisinde yer alan, antosiyaninler de dahil olmak üzere yüksek fenolik maddeler ve C vitamini Güçlü bir antioksidan aktivite sağlar. Frenk üzümündeki antioksidanlar, meyve suyu şeklinde işlendikten sonra da aktif kalmaktadır (Lister ve ark., 2002).
Greyfurt C vitamini, fenolik bileşikler (flavonoidler, fenolik asitler ve kumarinler) ve terpenik maddeler (karotenoidler ve limonoidler gibi) açısından zengin bir besin kaynağıdır. Bu biyoaktif bileşikler, antioksidan aktiviteleri nedeniyle insanları çeşitli hastalıklara karşı korumaktadır. Greyfurtta bulunan fenolik bileşikler, kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, obezite gibi farklı kronik hastalıkların önlenmesi ile ilişkili olduğu bildirilen greyfurt suyunun antioksidan kapasitesinde önemli rol oynamaktadır (Eryılmaz ve ark., 2018).
Açerola” adı ile de bilinen Barbados kirazı bağışıklık sistemi için önemli olan antioksidanlar yönünden zengindir.
· Yüksek c vitamini içeriğinine sahiptir. Bağışıklık sistemini destekler, güçlendirir.
· Nezle, grip ve soğuk algınlığına karşı özellikle mevsim geçişlerinde koruma sağlar.
Barbados kirazı çok yüksek C vitamini içeriğinin yanı sıra A vitamini, magnezyum, B3 vitamini, kalsiyum, demir, folat ve B vitamini de içermektedir. Güçlü bir askorbik asit ve polifenol kaynağıdır (Lemâne Delva,Renée Goodrich-Schneider 2013).
Referanslar:
- Yücel, B., Topal, E., Akçiçek, E., & Kösoğlu, M. (2014). Propolisin insan sağlığına etkileri. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 24(2), 41-49.
- Chopra, K. and Bishnoi, M., (2008). Antioxidant Profile of Spirulina: A Blue-Green Microalga; Spirulina in Human Nutrition and Health, Gershwin, M., E., Belay, A. (Editors), CRC Press, 101-114p.
- Gunes, S., Tamburaci, S., Dalay, M. C., & Deliloglu Gurhan, I. (2017). In vitro evaluation of Spirulina platensis extract incorporated skin cream with its wound healing and antioxidant activities. Pharmaceutical biology, 55(1), 1824-1832
- Studzińska-Sroka, E., & Bylka, W. (2010). Iceland Moss-Active Compounds, Biological Properties. Farmaceutyczny Przeglad Naukowy, 7(7), 23-27.
- Jessica L. Parsons, Stewart I. Cameron, Cory S. Harris & Myron L. Smith (2018) Echinacea biotechnology: advances, commercialization and future considerations, Pharmaceutical Biology, 56:1, 485-494
- Lemâne Delva,Renée Goodrich-Schneider (. Antioxidant activity and antimicrobial properties of phenolic extracts from acerola (Malpighia emarginata DC) fruit. Institute of Food Science and Technology Volume 48, Issue5 May 2013 Pages 1048-1056
- Nikhil Chandorkar , Srushti Tambe , Purnima Amin , Chandu Madankar (2021). A systematic and comprehensive review on current understanding of the pharmacological actions, molecular mechanisms, and clinical implications of the genus Eucalyptus. Phytomedicine Plus 1 (2021) 100089
- Bayar, F. U. Doğadan Gelen Mucize: Zencefil (Zingiber officinale). Bahçe, 49(2), 99-110.
- Riaz, H., Begum, A., Raza, S. A., Khan, Z. M. U. D., Yousaf, H., & Tariq, A. (2015). Antimicrobial property and phytochemical study of ginger found in local area of Punjab, Pakistan. International Current Pharmaceutical Journal, 4(7), 405-409.
- Lister, C. E., Wilson, P. E., Sutton, K. H., & Morrison, S. C. (2002). Understanding the health benefits of blackcurrants. Acta horticulturae.
- Polat, D. Ç., Eyilmaz, M., Akalin, K., & Coşkun, M. (2018). Antimicrobial activity of grapefruit seed. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, 38(1), 1-3.